Pre nekih godinu dana, recimo, pogledao sam seriju od tri TV filma RED RIDING koje je po romanima Deavid Peacea snimio Channel 4. Tada nisam pisao o njima jer sam čekao da se pojavi dobar titl koji bi mi pomogao da uhvatim sve reči koje severnjaci izgovaraju u ovom ostvarenju punom aluzija, detalja iz epohe i rekonstrukcije jednog vrlo bizarnog slučaja u kome se prepliću rad serijskog ubice, politika i građevinska mafija u jednom CHINATOWNOovskom, Ellroyevom maniru.

Došlo je vreme za reprizu.

Prvi film RED RIDING: IN THE YEAR OF OUR LORD 1974 režirao je Julian Jarrold, iskusan televizijski reditelj koji se pomalo oprobao i na filmu, a kao i sva tri filma scenario je po knjizi napisao Gilliamov scenarista Tony Grisoni.

Ova priča smeštena u 1974. godinu podseća na filmove iz tog perioda o beskompromisnim novinarima koji nailaze na zavere i dovode svoj život u opasnost. Zato i ne čudi što novi Spider-Man, Andrew Garfield u glavnoj ulozi dosta podseća na Warren Beattyja iz filma PARALLAX VIEW a triler je više uzrok raspadanja junakove psihe kao kod Ellroya ili Polanskog nego konkretne aktivnosti na nivou zapleta.

Otud junak polako silazi sa svog izvornog koloseka istrage nestanka nekoliko devojčica i potencijalnog serijske ubice u lični istraživački rat protiv lokalnog građevinskog magnata koji je povezan sa policijom i vlastima i na određeni način upleten u ubistva, odnosno postaje opsednut majkom jedne od devojčica.

Samo tri filma jedan za drugim čine zaokruženu celinu pošto pojedinačno oni započinju neke stvari koje i zaokruže a neke ostavljaju otvorenim. U tom smislu teško je filmove posmatrati kao pojedinačne celine. Međutim, kao priča o prvom junaku u nizu onih koli se upliću u chinatownovske mahinacije na severu Engleske, 1974 donosi čitavu seriju sjajnih uloga, sa Garfieldom na čelu koji je prošao veliku transformaciju od zbunjenog nerda do hunky novinara beattyjevskog profila.

Jarroldova inscenacija je filmska, energična, sa veštim korišćenjem trake od 16mm koja svemu daje specifično zrno i velikom uverljivošću svih situacija, od dramskih do izliva neočekivanog nasilja.

Za razliku od tipičnih britanskih gangsterkih filmova koji već imaju prepoznatljiv milje i likove, RED RIDING se izdvaja po tome što se bavi miljeom u kome se nalaze drugačije ličnosti potpuno izdvojene od tog gangsterskog kanona i korumpirane na jednom potpuno drugačijem nivou.

* * * / * * * *

Reprizirao sam i drugi RED RIDING film IN THE YEAR OF OUR LORD 1980 koji je režirao James Marsh poznat po uspelom dokumentarcu MAN ON WIRE. Ovaj deo je najmanje podignut uz pomoć titlova, manje-više je bio razumljiv i bez njih. Marsh donosi daleko konvencionalniji rediteljski postupak od prvog Jarroldovog filma, i za razliku od 70s filmmakinga u odnosu na 70s setting, Marshov film nema naročito istaknut identitet u vizuelnom, a ni u pripovedačkom smislu, pretvara se u relativno rutinsku policijsku dramu o nekorumpiranom policajcu-birokrati koji razotkriva zaveru korpumpiranih pandura i shvata da su oni koristili ubistva Yorkshire Rippera kako bi prikrivali neke svoje kriminalne radnje.

Iako je kvalitet na visokom nivou, Marshov film nema ni snagu ni rediteljski pečat prvog dela trilogije.

Inače, zanimljivo je da se kao DP na ovom filmu angažovao hrvatski snimatelj Igor Martinović.

* * 1/2 / * * * *

The future of crime fiction lies not in inventing ever more colourful crimes but in focusing on real-life wrongdoing, according to novelist David Peace, author of the bestselling Red Riding quartet and The Damned United.

Peace's own novels have followed this pattern: the Red Riding books are set against the Yorkshire Ripper murders, while his latest novel, Occupied City, tells the true story of a man who, dressed as a government medical officer, convinced Japanese bank employees to drink poison to combat an outbreak of dysentery. Sixteen of them drank, and 12 died. Its predecessor, the first book in the Tokyo trilogy, Tokyo Year Zero, drew on the true crimes of 1940s Tokyo serial killer Kodaira Yoshio.

"I'm drawn to when writers take on history, take on real crimes. To me there's just so much that happens in real life that we don't understand and we can't even fathom. I don't really see the point of making up crimes," the novelist told US publishing website GalleyCat. "I think that the crime genre is the perfect tool to understand why crimes take place, and thus tell us about the society we live in and the country we live in and who we are."

James Ellroy, Peace continued, was his inspiration. "I make no bones about it. To me the greatest mystery or crime writer of the last 25 years is James Ellroy. When I started out, his LA Quartet really raised the bar - in taking the history of Los Angeles and America and [finding] a new purpose for the crime novel," Peace told GalleyCat. "White Jazz pushed the boundaries [of how] you could tell a story, the pace of telling stories ... I'm always trying to write a book better than Mr Ellroy. I've yet to do it. But that's my hope."